Energia bierna na fakturze: kiedy operator ją nalicza i ile kosztuje
Janusz Parkitny, prezes zarządu Ensynio ·
Operator nalicza opłatę za energię bierną indukcyjną, gdy jej pobór przekracza wartość wynikającą ze współczynnika tgφ0, zwykle 0,4, a za energię bierną pojemnościową niezależnie od poboru energii czynnej. Sposób liczenia tych opłat jest u wszystkich operatorów ten sam, bo określa go § 52 rozporządzenia taryfowego z 3 września 2026 roku.
Kogo dotyczą opłaty za energię bierną
Rozliczenia za energię bierną obejmują odbiorców przyłączonych do sieci średniego, wysokiego i najwyższego napięcia, a operator może nimi objąć również odbiorców z sieci niskiego napięcia (§ 52 ust. 2). Rozporządzenie nie wiąże tego z wielkością mocy umownej.
Kiedy operator nalicza opłatę
- za energię bierną indukcyjną ponad wartość wynikającą ze współczynnika tgφ0,
- za energię bierną indukcyjną pobraną przy braku poboru energii czynnej,
- za energię bierną pojemnościową, zarówno przy poborze energii czynnej, jak i bez niego.
Współczynnik tgφ0 wynosi 0,4, chyba że indywidualna ekspertyza uzasadnia niższą wartość; nie może być niższy niż 0,2 (§ 52 ust. 4).
Ile kosztuje energia bierna
Opłata zależy od ilości energii biernej, ceny energii Crk obowiązującej w dniu zatwierdzenia taryfy i współczynnika k. Od 5 września 2026 roku k ustala samo rozporządzenie: 0,50 dla sieci wysokiego i najwyższego napięcia, 1,00 dla średniego i 3,00 dla niskiego napięcia (§ 52 ust. 6). Za energię pojemnościową oraz za indukcyjną pobraną bez poboru energii czynnej opłata to iloczyn jej ilości, współczynnika k i ceny Crk (§ 52 ust. 8).
- 92,6 mln zł
- tyle według szacunku NIK mogły wynieść w 2019 roku nieuzasadnione wydatki całego sektora finansów publicznych na opłaty za ponadumowny pobór energii biernejŹródło: NIK, marzec 2021, s. 9
- 77%
- skontrolowanych jednostek publicznych nie podjęło w latach 2017–2019 działań, żeby ograniczyć opłaty za ponadumowny pobór energii biernejŹródło: NIK, marzec 2021, s. 12
Co z tego wynika
- opłata za energię bierną jest osobną pozycją faktury za dystrybucję i można ją sprawdzić dla każdego punktu poboru,
- na niskim napięciu ta sama ilość energii biernej kosztuje trzy razy więcej niż na średnim, bo współczynnik k wynosi 3,00 zamiast 1,00,
- kompensacja jest potrzebna, a jej wielkość dobiera się pomiarem.
Opłaty za energię bierną sprawdzamy w fakturach każdego punktu poboru; opisujemy to na stronie o opłatach za energię bierną.
Źródła
- Dziennik Ustaw, „Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 3 września 2026 r. w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. 2026 poz. 1182)”, 4 września 2026. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/1182
- Najwyższa Izba Kontroli, „Optymalizacja kosztów energii elektrycznej w jednostkach sektora finansów publicznych. Informacja o wynikach kontroli P/19/083”, marzec 2021. https://www.nik.gov.pl/plik/id,23608,vp,26344.pdf