Przejdź do treści

Ile jednostki publiczne i gminy przepłacają za energię według NIK

Janusz Parkitny, prezes zarządu Ensynio · · aktualizacja

Najwyższa Izba Kontroli dwa razy sprawdziła, jak instytucje publiczne płacą za energię elektryczną. Za 2019 rok oszacowała, że jednostki sektora finansów publicznych w całym kraju poniosły ponad 115 mln zł nieuzasadnionych wydatków na dwie opłaty za dystrybucję. W kontroli dziewięciu gmin, której wyniki opublikowała w 2023 roku, wyliczyła, że ich wydatki na oświetlenie mogły być niższe nawet o 12%.

Raport z 2021 roku: instytucje państwowe

Raport P/19/083 obejmuje lata 2017–2019. NIK skontrolowała 22 jednostki: uczelnie, izby administracji skarbowej, sądy okręgowe, komendy wojewódzkie policji, prokuraturę okręgową, wojewódzki inspektorat weterynarii i oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Gmin w tej kontroli nie było. Wyniki NIK opublikowała 30 marca 2021 roku.

68%
skontrolowanych jednostek nie analizowało opłat za dystrybucję albo analizowało tylko część opłat lub punktów poboruŹródło: NIK, marzec 2021, s. 12
82%
nie próbowało obniżyć opłaty stałej, która zależy od mocy umownej. Moc zamawiano w zawyżonej wysokości, bez analizy potrzebŹródło: NIK, marzec 2021, s. 12
77%
nie podjęło działań, żeby ograniczyć opłaty za ponadumowny pobór energii biernejŹródło: NIK, marzec 2021, s. 12
10,7 mln zł
tyle według NIK mogły zaoszczędzić same skontrolowane jednostki na czterech opłatach za dystrybucję w latach 2017–2020Źródło: NIK, marzec 2021, s. 8
115,2 mln zł
nieuzasadnionych wydatków w 2019 roku w całym sektorze finansów publicznych, tylko na opłaty za energię bierną (92,6 mln zł) i za przekroczenie mocy umownej (22,6 mln zł)Źródło: NIK, marzec 2021, s. 9 i 11

Kwota 115,2 mln zł to szacunek biegłych NIK dla całego kraju, a nie wynik kontroli konkretnych jednostek. Obejmuje tylko dwie z czterech opłat, które NIK badała, więc nie zawiera na przykład zawyżonej opłaty stałej. NIK ustaliła też, że jednostki, które nie dostosowywały mocy umownej do potrzeb, wykorzystywały mniej niż 70% mocy zamówionej (s. 12).

Wyniki opublikowane w 2023 roku: dziewięć gmin

W wynikach kontroli opublikowanych w 2023 roku NIK opisała, jak dziewięć gmin z województw dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego i wielkopolskiego finansowało oświetlenie przestrzeni publicznej w latach 2021–2022. Kontrolerzy przejrzeli ponad 15,5 tys. faktur dla prawie 1200 punktów poboru.

do 12%
o tyle niższe mogły być wydatki gmin na oświetlenieŹródło: NIK, 22 maja 2023
ponad 2,2 mln zł
łącznych strat finansowych skontrolowanych gminŹródło: NIK, 22 maja 2023
1 mln 416 tys. zł
strat w latach 2021–2022 z powodu źle dobranych taryf i zawyżonej mocy umownejŹródło: NIK, 22 maja 2023
ponad 6,5 tys. kW
o tyle więcej mocy gminy zamówiły, niż potrzebowałyŹródło: NIK, 22 maja 2023

Co z tego wynika dla gminy

Obie kontrole objęły wybrane jednostki, więc nie mówią, ile przepłaca konkretna gmina. Pokazują za to, w których opłatach za dystrybucję NIK najczęściej znajdowała nadpłaty:

Ile wynosi nadpłata w konkretnej gminie, pokazują dopiero jej faktury z ostatnich 12 miesięcy.

Źródła

  1. Najwyższa Izba Kontroli, „Optymalizacja kosztów energii elektrycznej w jednostkach sektora finansów publicznych. Informacja o wynikach kontroli P/19/083”, marzec 2021. https://www.nik.gov.pl/plik/id,23608,vp,26344.pdf
  2. Najwyższa Izba Kontroli, „NIK o optymalizacji kosztów energii elektrycznej w sektorze finansów publicznych”, 30 marca 2021. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/optymalizacja-kosztow-energii-elektrycznej.html
  3. Najwyższa Izba Kontroli, „Zawyżone rachunki za prąd”, 22 maja 2023. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/oswietlenie-przestrzeni-publicznej.html